RondjeHaarlem.nl

Kunstfort bij VijfhuizenFort bij Vijfhuizen is onderdeel van de sector Sloten in de Stelling van Amsterdam. Het was de taak van dit fort om de Ringvaart en dijk van de Haarlemmermeerpolder, alsmede de droog blijvende terreinstrook langs de westrand van deze polder, te verdedigen. Fort bij Vijfhuizen is gebaseerd op het ontwerpmodel 'A' uit 1897, waarbij de hefkoepels een zelfstandige plek op de flankhoeken hadden. Op het terrein staat ook nog een zgn. Genieloods. Deze metalen Genieloods is het enige bewaard gebleven exemplaar van dit type. In de nabij gelegen Geniedijk bevindt zich een nevenbatterij.

Er is een dubbele gracht die door een nog aanwezige hevel van water uit de ringvaart werd voorzien. Op de droog blijvende strook werden in 1917-1919 twee vóórstellingen aangelegd, voorzien van betonnen onderkomens en mitrailleurblokken die nog aanwezig zijn.

Fort bij Vijfhuizen is een van de eerste gebouwen in Nederland die in beton zijn uitgevoerd. Het gebruik van beton werd nodig voor verdedigingswerken na de uitvinding van de 'brisantgranaat', die zo'n vernietigende kracht had dat metselwerk niet langer bestand was.

De Stichting Kunstfort Vijfhuizen nam in maart 2000 het initiatief om van het Fort bij Vijfhuizen, dat al jaren leeg stond, een centrum voor actuele beeldende kunst te maken. De realisering van het plan werd mede gefinancierd door de provincie Noord-Holland via een bijdrage uit het Fonds Investeringen Noord-Holland (FINH). Start van restauratie en bouw was in november 2003.

Om de restauratie van het fort mogelijk te maken heeft de Stichting Kunstfort woningen gebouwd. Woningbouw naast het fort is een unieke onderneming. De woningen moesten een duidelijke toegevoegde waarde geven aan de kwaliteit van de stelling. Deze kwaliteit wordt streng bewaakt door de provincie Noord-Holland en de UNESCO. In maart 2001 heeft de Stichting besloten 4 architecten uit te nodigen om deel te nemen in een prijsvraag en te reageren op ontwerpthema's.

Uiteindelijk koos de jury voor het ontwerp van Jaco Woltjer. Hij ontwierp expliciete kunstenaarswoningen die passen bij het ruwe karakter van het fort. De ruwe houten woningen staan als een losse verzameling objecten in de richting van Geniedijk en de spoordijk van de vroegere spoorlijn Haarlem – Hoofddorp. Door schakeling van identieke elementen ontstaat een levendig beeld. De woningen zijn in mei 2005 opgeleverd. Op 8 mei 2005 opende het gerestaureerde Kunstfort bij deuren.

Meer informatie over Kunstfort bij Vijfhuizen